Μισό δις η δίκη του Κοσκωτά. Η «Μητέρα των Δικών» σε νούμερα / Ο Κώστας Βαξεβάνης και ο Χρήστος Ζουλιάτης, καταθέτουν.

ΔΙΚΗ ΚΟΣΚΩΤΑ, η «Μητέρα των Δικών» σε νούμερα. 

Στις 18 Ιουλίου 1989, ο Γιώργος Κοσκωτάς παραπέμφθηκε  στο Ειδικό Δικαστήριο, με την κατηγορία της υπεξαίρεσης 32 δισεκατομμυρίων δραχμών από την τράπεζα Κρήτης.

Κείμενα-Φωτογραφίες-Επιμέλεια: Χρήστος Ζουλιάτης

Δημοσιογραφική έρευνα: Κώστας Βαξεβάνης

Η δίκη για το Σκάνδαλο Κοσκωτά, που αποκλήθηκε και «Δίκη του Αιώνα», ξεκίνησε στις 11 Μαρτίου 1991 υπό την προεδρία του Προέδρου του Αρείου Πάγου, Βασίλη Κόκκινου και άλλων 12 τακτικών δικαστών.  Διεξήχθησαν 142 συνεδριάσεις και κατέθεσαν συνολικά 109 μάρτυρες. Επρόκειτο για την πρώτη και μοναδική ως τώρα δίκη στην Ελλάδα η οποία προβλήθηκε σε ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση και βρέθηκε για μεγάλο διάστημα στο επίκεντρο της πολιτικής επικαιρότητας.

Στις 9 Νοεμβρίου του 1994, ο Γιώργος Κοσκωτάς καταδικάζεται σε κάθειρξη 25 ετών για το σκάνδαλο της Τράπεζας Κρήτης και παρά τις προσπάθειες των δικηγόρων του να την μειώσουν, οι δικαστικές αρχές παρέμειναν ακλόνητες στην αρχική τους απόφαση. Τελικά, αποφυλακίστηκε το 2001, εκτίοντας τα 3/4 της ποινής του.

Στις 142 μέρες ακροαματικής διαδικασίας, διαμορφώθηκαν κάποια περίεργα και θεαματικά μεγέθη ικανά να συμπεριληφθούν στο βιβλίο Γκίνες. Τη δίκη αυτή την έζησα από κοντά, φωτογραφίζοντας καθημερινά και μου είχαν κάνει εντύπωση οι εκατοντάδες χιλιάδες ανθρωποώρες που δαπανήθηκαν. Έτσι, πρότεινα στον φίλο, ανερχόμενο τότε, δημοσιογράφο Κώστα Βαξεβάνη να κάνουμε ένα ρεπορτάζ και να αναδείξουμε τα μεγέθη που δημιουργήθηκαν. Το ωραίο είναι πως, το ρεπορτάζ μαζί με το πλούσιο φωτογραφικό υλικό, δημοσιεύτηκε, στις 4 Δεκ.1991, στο περιοδικό «ΕΝΑ», που ήταν ένα από τα περιοδικά του Κοσκωτά επί της απόλυτης αυτοκρατορίας του. Είχε περάσει, φυσικά, σε άλλα χέρια. 

Τα νούμερα είναι κατά προσέγγιση. Έχουμε και λέμε:

Μόνο σε δέκα αθηναϊκές εφημερίδες, γράφτηκαν 17.000.000 λέξεις για τα τεκταινόμενα στο Ειδικό Δικαστήριο και καταναλώθηκαν 67 τόνοι δημοσιογραφικού χαρτιού, δηλαδή 16.800.000 τετραγωνικά μέτρα τυπωμένου χαρτιού σε σελίδες εφημερίδων, αρκετές για να καλύψουν την πλατεία Συντάγματος και τις παρόδους της, 672 φορές.

Στο φωτογραφικό μέρος, τραβήχτηκαν 2.500 φιλμ, αρκετά για να τυλίξουν την Ομόνοια 13 φορές με φωτογραφική ζελατίνη. Έγιναν 90.000 κλικ και τυπώθηκαν σε φωτογραφικό χαρτί 1.000 τ.μ. και διανεμήθηκαν 25.000 φωτογραφίες.

Όσο για τις ανάγκες των 6 καναλιών, χρειάστηκαν 300 χλμ. βιντεοταινίας, δηλαδή η διαδρομή Αθήνας-Καρδίτσας στρωμένη με βιντεοταινία.

Το κόστος διαμόρφωσης της αίθουσας κόστισε 10.500.000 δρχ. Κόστος τηλεοπτικής κάλυψης 36.500.000, κόστος δημοσιογράφων 30.000.000, κόστος φωτορεπόρτερ 17.500.000, κόστος απομαγνητοφώνησης 10.000.000, κόστος φωτοτυπικού χαρτιού 1.000.000, κόστος από αναμμένες τηλεοράσεις τηλεθεατών 300.000.000 αφού κατανάλωσαν 40 MW.

Κοντολογίς, η Μητέρα των Δικών, μας ήρθε λίγο ακριβή, περί το μισό δισεκατομμύριο δρχ. ΖΑΛΙΣΤΗΚΑΤΕ? Και που να μπούμε στο γενικότερο οικονομικό σκάνδαλο του Κοσκωτά, τράπεζες, ΔΕΚΟ κλπ., θα μας φύγει το τσερβέλο.

Βιογραφικό Γεώργου Κοσκωτά

Ο Κοσκωτάς γεννήθηκε στην Αθήνα το 1953, με καταγωγή από τον Ασπρόπυργο Αττικής. Το 1970 μετανάστευσε στην Αμερική και επέστρεψε στην Ελλάδα στα τέλη της ίδιας δεκαετίας. Το 1979, επί κυβερνήσεως Καραμανλή, ανέλαβε Διευθυντής του Συναλλάγματος στην Τράπεζα Κρήτης, παρ’ότι ήταν μόλις 25 ετών. Έγινε γνωστός στο πανελλήνιο στις αρχές της δεκαετίας του ’80. 

Το νεαρό της ηλικίας του, η γιγάντια περιουσία του και η χαρακτηριστική του εμφάνιση τον έκαναν γνωστό ακόμη και στους τουρίστες που επισκέπτονταν τη χώρα. Ο Κοσκωτάς αγόρασε το 1982 τον δημοσιογραφικό και εκδοτικό οργανισμό «Γραμμή Α.Ε.» από τον Παύλο Μπακογιάννη, και το 1984 αγόρασε το 56% του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας Κρήτης (αργότερα έφτασε να κατέχει το 82%), έναντι του ποσού του 1 δισεκατομμυρίου δραχμών. Μαζί με άλλες επιχειρήσεις τις οποίες είχε ενσωματώσει στις κύριες, γινόταν εργοδότης σε περίπου 4.000 εργαζόμενους. Το 1986 είχε επιχειρήσει και την αγορά της Τράπεζας Κεντρικής Ελλάδας, όμως λόγω αντιδράσεων από τον Τύπο, η κυβέρνηση δεν επέτρεψε τελικά στην πώλησή της. Το 1987 προχώρησε στην αγορά από τον εφοπλιστή Σταύρο Νταϊφά της ΠΑΕ Ολυμπιακός.

Μέσα στην πορεία του ως πρόεδρος της ομάδας, κατάφερε να πραγματοποιήσει την ακριβότερη μεταγραφή παίκτη στην ιστορία, μετά του Ντιέγκο Μαραντόνα. Έδωσε 3 δις δραχμές για την απόκτηση του Ούγγρου ποδοσφαιριστή Λάγιος Ντέταρι. 

Η τότε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ δεν άργησε να ενισχύσει τις σχέσεις της με τον ραγδαία ανερχόμενο επιχειρηματία. Οι καταθέσεις στην Τράπεζα Κρήτης αυξήθηκαν κατακόρυφα με χρήματα των ΔΕΚΟ (συνολικού ύψους 13 δισεκατομμυρίων το 1988), ενώ πολλοί ανώτατοι αξιωματούχοι του ελληνικού δημοσίου ήταν και επίσημοι συνεργάτες του. Στο μεταξύ οι ευνοϊκές ρυθμίσεις που εξασφάλιζε για τους πελάτες του, διόγκωσαν τις καταθέσεις στην Τράπεζα Κρήτης στα 76,5 δισεκατομμύρια δραχμές.

Από την εκδοτική πλευρά της «Γραμμής Α.Ε.», ο Κοσκωτάς είχε στήσει έναν τυποεκδοτικό κολοσσό, ο οποίος εξέδιδε μία καθημερινή εφημερίδα («24 Ώρες») και 6 περιοδικά, ενώ εξαγόρασε άλλες τρεις αντι-κυβερνητικές εφημερίδες, την «Βραδυνή», την «Εβδόμη» και την ιστορική «Καθημερινή» από την Ελένη Βλάχου το 1986, την οποία έστρεψε πολιτικά προς το ΠΑΣΟΚ. Ταυτόχρονα εκδήλωσε ενδιαφέρον και για την αγορά της «Ελευθεροτυπίας». Η επέκταση αυτή στο χώρο του Τύπου, υπήρξε και το κομβικό σημείο της ανεξέλεγκτης πορείας του. Η κυβέρνηση έβλεπε στο πρόσωπό του έναν πανίσχυρο εκδότη που θα της παρείχε στήριξη, με αντάλλαγμα την πολιτική κάλυψη των δραστηριοτήτων του. 

Ν.Ντερτιλής: «Σαράντα πέντε χρονών άνθρωπος και με τη μια τον πέτυχα στο κεφάλι». Στη δίκη του ήταν κότα, άλλα έλεγε.

Ν.Ντερτιλής: «Σαράντα πέντε χρονών άνθρωπος και με τη μια τον πέτυχα στο κεφάλι»  

Καυχιόταν για το καλό σημάδι και για την ύπαρξη του κτηνώδους χαρακτήρα του, όταν σήκωσε το όπλο και σκότωσε εν ψυχρώ τον Μιχάλη Μυρογιάννη. Στη δίκη του όμως, όπου έφαγε ισόβια, ήταν κότα και ισχυρίστηκε πως δεν σκότωσε κανέναν. Μπήκε φυλακή απ΄όπου δεν ξαναβγήκε ποτέ και έλεγε, ωστόσο «Εμένα το αποφυλακιστήριο θα μου το καρφώσουν στη κάσα», παρ΄όλο που είχε το «δικαίωμα» να ζητήσει χάρη. Αρνήθηκε να πάει ακόμη και στη κηδεία του γιου του, λέγοντας ότι «δεν θα νομιμοποιήσω αυτό το καθεστώς».  Λίγες μέρες μετά, υπέστη εγκεφαλικό και μεταφέρθηκε στον Ερυθρό Σταυρό, όπου και ψόφησε.

Καθοριστική για την καταδίκη του, ήταν η μαρτυρία του προσωπικού οδηγού του, Αντώνη Αγριτέλη που προσήλθε στο δικαστήριο και κατέθεσε λεπτομερή αναφορά, ανατρέποντας τους ισχυρισμούς του Ντερτιλή πως δεν υπήρξε ποτέ οδηγός του.

Η μαρτυρία του οδηγού του Ντερτιλή: 

«Είδα τον Ν. Ντερτιλή να βγάζει το περίστροφό του και να σκοτώνει ένα νεαρό στην οδό Πατησίων. Μια κόκκινη λιμνούλα από αίμα σχηματίστηκε γύρω από το κεφάλι του νεαρού στην άσφαλτο και μια ακόμα μικρότερη άσπρη από χυμένα μυαλά.» 

Αναλυτικά η ένορκη βεβαίωση που κατατέθηκε στο Δικαστήριο έχει ως εξής: 

«Ήμουνα προσωπικός οδηγός του Συνταγματάρχη Ντερτιλή.

Την Παρασκευή το απόγευμα (16ης Νοεμβρίου) τον παρέλαβα από το σπίτι του και τον μετέφερα με το τζιπ στην Αστυνομική Διεύθυνση Αθηνών στην οδό Σταδίου 10, γύρω στις 7 το βράδυ. Κατά τις 10 η ώρα βγήκε ο Ντερτιλής μαζί με κάποιον ανώτερο αξιωματικό της Αστυνομίας και έφυγαν. Πότε επέστρεψαν δεν τους αντελήφθην. Στις 4 ή 4:30 ξημερώνοντας Σάββατο παρέλαβα τον Ντερτιλή και τον μετέφερα από την ΑΣΔΕΝ στο Πολυτεχνείο με το τζιπ. Σταμάτησα κοντά στην κατεστραμμένη πύλη, ο Ντερτιλής κατέβηκε και συζητούσε με κάποιον αξιωματικό της Αστυνομίας.

Ξαφνικά αντελήφθην φασαρία και φωνές προς τη μεριά της διασταύρωσης Πατησίων και Στουρνάρα. Παρετήρησα ότι αστυφύλακες έδερναν έναν νεαρό. Ξαφνικά αυτός κατόρθωσε να αποσπασθεί από τους αστυφύλακες. Τότε ο Ντερτιλής, που μόλις είχε αντιληφθεί το επεισόδιο, έβγαλε από το μπουφάν του το περίστροφό του και πυροβόλησε χωρίς να πολυσκεφθεί. Ο νεαρός έπεσε σαν κοτόπουλο. Έμεινε επί τόπου ακριβώς στην διασταύρωση Πατησίων και Στουρνάρα, προς την πλευρά της Ομόνοιας. Εγώ φαντάστηκα ότι του έριξε στα πόδια και περίμενα να κινηθεί. Όταν όμως είδα να σχηματίζεται μια λίμνη από αίμα και μια μικρή άσπρη λιμνούλα από μυαλά, κατάλαβα ότι τον πυροβόλησε στο κεφάλι και ήταν ήδη νεκρός.

Μετά, σαν να μη συνέβαινε τίποτα, μπήκε στο τζιπ και κτυπώντας με στην πλάτη, μου είπε “με παραδέχεσαι ρε; Σαράντα πέντε χρονών άνθρωπος και με τη μια τον πέτυχα στο κεφάλι”. Εγώ τα είχα χάσει και ήμουνα φοβερά ταραγμένος και φοβισμένος. Συνεχίσαμε προς την Πατησίων και φθάσαμε στο Μουσείο. Εκεί κάποιος υπάλληλος των τρόλεϋ ήταν μπλοκαρισμένος και οι αστυφύλακες του φώναζαν και τον έσπρωχναν.

Ο Ντερτιλής κατέβηκε απ’ το τζιπ, κόλλησε το περίστροφό του στο στομάχι του ανθρώπου και τον φοβέριζε ότι θα τον σκοτώσει αν δεν εξαφανιστεί. Μετά προχωρήσαμε προς τον ΟΤΕ όπου ευρίσκοντο αρκετοί πολίτες. Ο Ντερτιλής έβγαλε το περίστροφό του και άρχισε να πυροβολεί χωρίς να μπορώ να διαπιστώσω αν χτυπήθηκε κανείς. Από τον ΟΤΕ γυρίσαμε πίσω και φθάσαμε στα Χαυτεία ακριβώς έξω από τον ΜΠΡΑΒΟ. Ενώ δεν είχαμε σταματήσει ακόμη, ο Ντερτιλής αντελήφθη πάνω από τον Κινηματογράφο “Αλάσκα” πολίτες που είχαν αποκλεισθεί. Κατέβηκε αμέσως από το αυτοκίνητό του και διέταξε τους ΛΟΚατζήδες να κάνουν έφοδο και να τους πιάσουν.

Ο ίδιος έδινε διαταγές με το περίστροφο στο χέρι λέγοντας: “Βαράτε στο ψαχνό, πέντε παληόπαιδα θα μας κάνουν ό,τι θέλουν;” Μετά από λίγο, οι ΛΟΚατζήδες κατέβασαν τριάντα περίπου άτομα και τους έβαλαν επάνω σε καμιόνια και τους πήραν. Από το σημείο εκείνο φύγαμε και πήγαμε στην οδό Γ΄ Σεπτεμβρίου και Μάρνη, σε μια υπηρεσία της Χωροφυλακής. Το διεπίστωσα αυτό, γιατί μόλις κατέβηκε ο Ντερτιλής έτρεξαν οι Χωροφύλακες και τον υποδέχτηκαν. Αυτός όμως τους είπε, σαν να τους μάλωνε, “τι φοβάστε ρε; Βαράτε στο ψαχνό, εγώ έκανα την αρχή.”. Τότε κατάλαβα ότι είχε μαθευτεί η πράξις του Ντερτιλή. Μετά από μέρες με ρώτησε ο Ντερτιλής: “Θυμάσαι ρε, αυτόν που πυροβόλησα στο Πολυτεχνείο; Ε, τη γλύτωσε τελικά.” Φυσικά ήταν προφανής ο σκοπός του, ήθελε να απαλύνει την τρομερή εντύπωση που μου είχε δημιουργήσει με τον φόνο που έκανε εν ψυχρώ και να τον λησμονήσω. Αλλά το φοβερό αυτό γεγονός θα το θυμάμαι σ’ όλη μου τη ζωή. Έκανα πως τον πίστεψα αλλά δεν είχα την παραμικρή αμφιβολία ότι ο νεαρός ήταν νεκρός. Πράγμα που το διάβασα αργότερα στις εφημερίδες. Μετά από αρκετές μέρες μ’ έδιωχναν με δυσμενή μετάθεση στο Πολύκαστρο.

Με κάλεσε ο Ντερτιλής και μου είπε: “Παιδί μου, δεν πρέπει να ξεχνάς ένα πράγμα, ότι στην Υπηρεσία μας ό,τι ακούμε και ό,τι βλέπουμε μένει για την Υπηρεσία, δεν το λέμε αυτό ούτε στην μάνα μας.” Κατάλαβα τι εννοούσε. Η μετάθεσή μου στο Πολύκαστρο γινόταν επειδή ήμουν προσωπικός οδηγός του Ντερτιλή. Την δικαιολόγησαν όμως ότι είχα σπάσει τον καθρέπτη του αυτοκινήτου του και για τιμωρία έπαιρνα την μετάθεση αυτή. Επίσης, θέλω να προσθέσω ότι κατά την διάρκεια των γεγονότων του Πολυτεχνείου ο Ντερτιλής έλεγε συνεχώς σε όποιον συναντούσε, “βαράτε στο ψαχνό”. Έλεγε ακόμη σε μερικούς άλλους ότι: “Όταν δείτε τέσσερα, άτομα τον έναν να τον σκοτώνετε και τους τρεις να τους βάζετε στο καμιόνι”.»

Διαβάστε την επιστολή της μάνας του Μιχάλη Μυρογιάννη, όπως δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία.

 «Πριν 10 χρόνια, αυτή τη μέρα, είχα κι εγώ ένα παλικάρι, που έφυγε να πάει στο Πολυτεχνείο και από τότε δεν ξαναγύρισε.
Θυμάμαι τα τελευταία του λόγια: "Μάνα, πόσο όμορφη είναι η ζωή. Μάνα, τι ωραία λόγια έχει ο Εθνικός μας Ύμνος".
Κι όταν του είπα, μη βγεις αγόρι μου σήμερα, μου απάντησε με το τραγούδι: "Κράτα, μάνα, και θα γίνει το μεγάλο πήδημα, λευτεριά και ρωμιοσύνη είναι αδέρφια δίδυμα".
Θυμάμαι και κάτι ακόμα: Εκείνο το πρωί όσες φορές έπαιρνα νερό, κι έβγαινα στην αυλή να ποτίσω τις γλάστρες με τα λουλούδια, έτρεχε και με φιλούσε. Τότε δεν μπορούσα να εξηγήσω το γιατί. Τα δεχόμουν όλα αμίλητη και περήφανη. Τώρα ξέρω γιατί. Τώρα που έχω μείνει με ένα χαρτί στο χέρι που λέει: "Διαμπερές τραύμα στο κεφάλι, βληθείς δια πυροβόλου όπλου, έξοδος εγκεφαλικής ουσίας".
Κι όταν πια η μοναξιά, η πίκρα, ο πόνος, γίνονται αγανάκτηση, είναι σαν να ακούω τη φωνή του να μου λέει: "Μάνα, δεν πέθανα. Το αίμα μου σας ελευθέρωσε".

Και τότε σκέπτομαι και ευχαριστώ όλους εκείνους που τον τίμησαν και τον τιμούν με οποιοδήποτε τρόπο. Και βλέπω τη μορφή της προτομής του, που βρίσκεται στη Μυτιλήνη, να μου χαμογελά».

Κείμενα-Παρουσίαση: Χρήστος Ζουλιάτης

ΔΕΙΤΕ το βίντεο όπου μιλάνε οι γονείς του Μιχάλη Μυρογιάννη και Διομήδη Κομνηνού. Βίντεο του Λάζαρου Τσιόπου

********************************************************************************